<?xml version="1.0" encoding="utf8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/tipitaka-latn.xsl"?>
<TEI xml:lang="pi-Latn">
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>

<p rend="chapter">20. Paṭiggahaṇavinicchayakathā</p>

<p rend="bodytext" n="104"><hi rend="paranum">104</hi><hi rend="dot">.</hi> Evaṃ <pb ed="V" n="1.0160" /> kappiyabhūmivinicchayaṃ kathetvā idāni paṭiggahaṇavinicchayaṃ kathetuṃ <hi rend="bold">‘‘khādanīyādipaṭiggāho’’</hi>tiādimāha. Tattha khādiyateti khādanīyaṃ, ṭhapetvā pañca bhojanāni sabbassa ajjhoharitabbassetaṃ adhivacanaṃ. <hi rend="bold">Ādi</hi>saddena bhojanīyaṃ <pb ed="M" n="1.0211" /> saṅgaṇhāti. Paṭiggahaṇaṃ sampaṭicchanaṃ paṭiggāho, khādanīyādīnaṃ paṭiggāho <hi rend="bold">khādanīyādipaṭiggāho</hi>. Tenāha <hi rend="bold">‘‘ajjhoharitabbassa yassa kassaci khādanīyassa vā bhojanīyassa vā paṭiggahaṇa’’</hi>nti. Pañcasu aṅgesu <hi rend="bold">uccāraṇamatta</hi>nti ukkhipanamattaṃ, iminā paṭiggahitabbabhārassa pamāṇaṃ dasseti. Teneva tādisena purisena anukkhipanīyavatthusmiṃ paṭiggahaṇaṃ na ruhatīti dīpeti. <hi rend="bold">‘‘Hatthapāso’’</hi>ti iminā āsannabhāvaṃ. Teneva ca dūre ṭhatvā abhiharantassa paṭiggahaṇaṃ na ruhatīti dīpeti. <hi rend="bold">Abhihāro</hi>ti pariṇāmitabhāvo, tena ca tatraṭṭhakādīsu na ruhatīti dīpeti. <hi rend="bold">‘‘Devo vā’’</hi>tiādinā dāyakato payogattayaṃ dasseti. <hi rend="bold">‘‘Tañce’’</hi>tiādinā paṭiggāhakato payogadvayaṃ dasseti.</p>

<p rend="bodytext">Idāni tesu pañcasu aṅgesu hatthapāsassa durājānatāya taṃ dassetumāha <hi rend="bold">‘‘tatthi’’</hi>ccādi. Tattha aḍḍhateyyahattho hatthapāso nāmāti yojanā. <hi rend="bold">‘‘Tassa orimantenā’’</hi>ti iminā ākāse ujuṃ ṭhatvā parena ukkhittaṃ gaṇhantassāpi āsannaṅgabhūtapādatalato paṭṭhāya hatthapāso paricchinditabbo, na sīsato paṭṭhāyāti dasseti. Tattha <hi rend="bold">‘‘orimantenā’’</hi>ti imassa heṭṭhimantenāti attho gahetabbo.</p>

<p rend="bodytext">Ettha ca pavāraṇasikkhāpadaṭṭhakathāyaṃ (pāci. aṭṭha. 238-239) ‘‘sace pana bhikkhu nisinno hoti, āsannassa pacchimantato paṭṭhāyā’’tiādinā paṭiggāhakānaṃ āsannaṅgassa pārimantato paṭṭhāya paricchedassa dassitattā idhāpi ākāse ṭhitassa paṭiggāhakassa āsannaṅgabhūtapādatalassa pārimantabhūtato paṇhipariyantassa heṭṭhimatalato paṭṭhāya, dāyakassa pana orimantabhūtato pādaṅgulassa heṭṭhimapariyantato paṭṭhāya hatthapāso <pb ed="M" n="1.0212" /> paricchinditabboti daṭṭhabbaṃ. Imināva nayena bhūmiyaṃ nipajjitvā ussīsake nisinnassa hatthato paṭiggaṇhantassāpi āsannasīsaṅgassa pārimantabhūtato gīvantato paṭṭhāyeva hatthapāso minitabbo, na pādatalato paṭṭhāya. Evaṃ nipajjitvā dānepi yathānurūpaṃ veditabbaṃ. ‘‘Yaṃ āsannataraṃ aṅga’’nti (pāci. aṭṭha. 238-239) hi <pb ed="V" n="1.0161" /> vuttaṃ. <hi rend="bold">Akallako</hi>ti gilāno sahatthā paribhuñjituṃ asakkonto mukhena paṭiggaṇhāti. Vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. pācittiya 2.265) pana <hi rend="bold">‘‘akallako</hi>ti gilāno gahetuṃ vā’’ti ettakameva vuttaṃ, etena <hi rend="bold">akallako</hi>ti gilāno vā atha vā gahetuṃ akallako asamatthoti attho dassito. Tenāha <hi rend="bold">‘‘sacepi natthukaraṇiyaṃ dīyamānaṃ nāsāpuṭena akallako vā mukhena paṭiggaṇhātī’’</hi>ti.</p>

<p rend="bodytext" n="105"><hi rend="paranum">105</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Ekadesenāpī</hi>ti aṅguliyā phuṭṭhamattena.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Tañce paṭiggaṇhāti, sabbaṃ paṭiggahitamevā</hi>ti veṇukoṭiyaṃ bandhitvā ṭhapitattā. Sace bhūmiyaṃ ṭhitameva ghaṭaṃ dāyakena hatthapāse ṭhatvā ‘‘ghaṭaṃ dassāmī’’ti dinnaṃ veṇukoṭiyā gahaṇavasena paṭiggaṇhāti, ubhayakoṭibaddhaṃ sabbampi paṭiggahitameva hoti. Bhikkhussa hatthe apīḷetvā pakatiyā pīḷiyamānaṃ ucchurasaṃ sandhāya ‘‘gaṇhathā’’ti vuttattā <hi rend="bold">‘‘abhihāro na paññāyatī’’</hi>ti vuttaṃ, hatthapāse ṭhitassa pana bhikkhussa atthāya pīḷiyamānaṃ ucchuto paggharantaṃ rasaṃ gaṇhituṃ vaṭṭati. Doṇikāya sayaṃ paggharantaṃ ucchurasaṃ majjhe āvaritvā vissajjitampi gaṇhituṃ vaṭṭati. <hi rend="bold">Paṭiggahaṇasaññāyā</hi>ti ‘‘mañcādinā paṭiggahessāmī’’ti uppāditasaññāya, iminā ‘‘paṭiggaṇhāmī’’ti vācāya vattabbakiccaṃ natthīti dasseti.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Yattha</hi><pb ed="M" n="1.0213" /><hi rend="bold">katthaci</hi> aṭṭhakathāsu, padesesu vā. <hi rend="bold">Asaṃhārime phalake</hi>ti thāmamajjhimena asaṃhāriye. ‘‘Tintiṇikādipaṇṇesūti vacanato sākhāsu paṭiggahaṇaṃ ruhatīti daṭṭhabba’’nti sāratthadīpaniyaṃ (sārattha. ṭī. pācittiya 3.265) vuttaṃ. Porāṇaṭīkāyampi tatheva vuttaṃ, tadetaṃ vicāretabbaṃ. Aṭṭhakathāyañhi ‘‘bhūmiyaṃ atthatesu sukhumesu tintiṇikādipaṇṇesu paṭiggahaṇaṃ na ruhatī’’ti vuttaṃ. Taṃ tintiṇikādipaṇṇānaṃ sukhumattā tattha ṭhapitaāmisassa asaṇṭhahanato bhūmiyaṃ ṭhapitasadisattā ‘‘na ruhatī’’ti vuttaṃ, tintiṇikādisākhāsu ṭhapitepi evameva siyā, tasmā ‘‘sākhāsu paṭiggahaṇaṃ ruhatī’’ti vacanaṃ ayuttaṃ viya dissati. Aṭṭhakathāyaṃ ‘‘na ruhatī’’ti kiriyāpadassa ‘‘kasmā’’ti hetupariyesane sati na aññaṃ pariyesitabbaṃ, ‘‘sukhumesū’’ti vuttaṃ visesanapadaṃyeva hetumantavisesanaṃ bhavati, tasmā tintiṇikapaṇṇādīsu paṭiggahaṇaṃ na ruhati, kasmā? Tesaṃ sukhumattā. Aññesu pana paduminīpaṇṇādīsu ruhati, kasmā? Tesaṃ oḷārikattāti hetuphalasambandho icchitabboti dissati <pb ed="V" n="1.0162" />, tasmā ‘‘tadetaṃ vicāretabba’’nti vuttaṃ. Tathā hi vuttaṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘‘na hi tāni sandhāretuṃ samatthānīti mahantesu pana paduminīpaṇṇādīsu ruhatī’’ti.</p>

<p rend="bodytext" n="106"><hi rend="paranum">106</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Puñchitvā paṭiggahetvā</hi>ti puñchitepi rajanacuṇṇāsaṅkāya sati paṭiggahaṇatthāya vuttaṃ, nāsati. <hi rend="bold">Taṃ panā</hi>ti patitarajaṃ appaṭiggahetvā upari gahitapiṇḍapātaṃ. <hi rend="bold">Anāpattī</hi>ti durūpaciṇṇādidoso natthi. Pubbābhogassa anurūpavasena <hi rend="bold">‘‘anupasampannassa datvā…pe… vaṭṭatī’’</hi>ti vuttaṃ. Yasmā pana taṃ ‘‘aññassa dassāmī’’ti cittuppādamattena parasantakaṃ na hoti, tasmā tassa adatvāpi paṭiggahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭati. ‘‘Anupasampannassa dassāmī’’tiādipi vinayadukkaṭassa parihārāya <pb ed="M" n="1.0214" /> vuttaṃ, tathā akatvā gahitepi paṭiggahetvā paribhuñjato anāpattiyeva. <hi rend="bold">Bhikkhussa detī</hi>ti aññassa bhikkhussa deti. <hi rend="bold">Kañjika</hi>nti khīrarasādiṃ yaṃ kiñci dravaṃ sandhāya vuttaṃ. Hatthato mocetvā puna gaṇhāti, uggahitakaṃ hotīti āha <hi rend="bold">‘‘hatthato amocentenevā’’</hi>ti. <hi rend="bold">Āluḷentāna</hi>nti āloḷentānaṃ, ayameva vā pāṭho. Āharitvā bhūmiyaṃ ṭhapitattā abhihāro natthīti āha <hi rend="bold">‘‘patto paṭiggahetabbo’’</hi>ti.</p>

<p rend="bodytext" n="107"><hi rend="paranum">107</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Paṭhamataraṃ uḷuṅkato thevā patte patantī</hi>ti ettha ‘‘yathā paṭhamataraṃ patitatheve doso natthi, tathā ākiritvā apanentānaṃ pacchā patitathevepi abhihaṭattā nevatthi doso’’ti vadanti. <hi rend="bold">Carukenā</hi>ti khuddakabhājanena. <hi rend="bold">‘‘Abhihaṭattā</hi>ti dīyamānakkhaṇaṃ sandhāya vuttaṃ. Datvā apanayanakāle pana chārikā vā bindūni vā patanti, puna paṭiggahetabbaṃ abhihārassa vigatattā’’ti vadanti, taṃ yathā na patati, tathā apanessāmīti paṭiharante yujjati, pakatisaññāya apanente abhihāro na chijjati, supatitaṃ. Paṭiggahitameva hi taṃ hoti. <hi rend="bold">Mukhavaṭṭiyāpi gahetuṃ vaṭṭatī</hi>ti abhihariyamānassa pattassa mukhavaṭṭiyā uparibhāge hatthaṃ pasāretvā phusituṃ vaṭṭati. <hi rend="bold">Pādena pelletvā</hi>ti pādena ‘‘paṭiggahessāmī’’ti saññāya akkamitvā. <hi rend="bold">Kecī</hi>ti abhayagirivāsino. <hi rend="bold">Vacanamattamevā</hi>ti paṭibaddhaṃ paṭibaddhapaṭibaddhanti saddamattameva nānaṃ, kāyapaṭibaddhameva hoti, tasmā tesaṃ vacanaṃ na gahetabbanti adhippāyo. <hi rend="bold">Esa nayo</hi>ti ‘‘paṭibaddhapaṭibaddhampi kāyapaṭibaddhamevā’’ti ayaṃ nayo. Tathā ca tattha kāyapaṭibaddhe tappaṭibaddhe ca thullaccayameva vuttaṃ.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Tena āharāpetu</hi>nti yassa bhikkhuno santikaṃ gataṃ, taṃ ‘‘idha naṃ ānehī’’ti āṇāpetvā <pb ed="V" n="1.0163" /> tena āharāpetuṃ itarassa vaṭṭatīti attho. <hi rend="bold">Tasmā</hi>ti yasmā mūlaṭṭhasseva <pb ed="M" n="1.0215" /> paribhogo anuññāto, tasmā. Taṃ divasaṃ hatthena gahetvā dutiyadivase paṭiggahetvā paribhuñjantassa uggahitakapaṭiggahitaṃ hotīti āha <hi rend="bold">‘‘anāmasitvā’’</hi>ti. Appaṭiggahitattā <hi rend="bold">‘‘sannidhipaccayā anāpattī’’</hi>ti vuttaṃ. Appaṭiggahetvā paribhuñjantassa adinnamukhadvārāpatti hotīti āha <hi rend="bold">‘‘paṭiggahetvā pana paribhuñjitabba’’</hi>nti. <hi rend="bold">‘‘Na tato para</hi>nti tadaheva sāmaṃ appaṭiggahitaṃ sandhāya vuttaṃ, tadaheva paṭiggahitaṃ pana punadivasādīsu appaṭiggahetvāpi paribhuñjituṃ vaṭṭatī’’ti vadanti.</p>

<p rend="bodytext" n="108"><hi rend="paranum">108</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Khīyantī</hi>ti khayaṃ gacchanti, tesaṃ cuṇṇehi thullaccayaappaṭiggahaṇāpattiyo na hontīti adhippāyo. <hi rend="bold">Satthakenā</hi>ti paṭiggahitasatthakena. <hi rend="bold">Navasamuṭṭhita</hi>nti eteneva ucchuādīsu abhinavalaggattā abbohārikaṃ na hotīti dasseti. <hi rend="bold">Eseva nayo</hi>ti sannidhidosādiṃ sandhāya vadati. Tenāha <hi rend="bold">‘‘na hī’’</hi>tiādi. Kasmā panettha uggahitapaccayā, sannidhipaccayā vā doso na siyāti āha <hi rend="bold">‘‘na hi taṃ paribhogatthāya pariharantī’’</hi>ti. Iminā ca bāhiraparibhogatthaṃ sāmaṃ gahetvā vā anupasampannena dinnaṃ vā pariharituṃ vaṭṭatīti dīpeti, tasmā pattasammakkhanādiatthaṃ sāmaṃ gahetvā pariharitatelādiṃ sace paribhuñjitukāmo hoti, paṭiggahetvā paribhuñjantassa anāpatti. Abbhantaraparibhogatthaṃ pana sāmaṃ gahitaṃ paṭiggahetvā paribhuñjantassa uggahitapaṭiggahaṇaṃ hoti, appaṭiggahetvā paribhuñjantassa adinnamukhadvārāpatti hoti. Abbhantaraparibhogatthameva anupasampannena dinnaṃ gahetvā pariharantassa siṅgīloṇakappo viya sannidhipaccayā āpatti hoti. Keci pana ‘‘thāmamajjhimassa purisassa uccāraṇamattaṃ hotītiādinā vuttapañcaṅgasampattiyā paṭiggahaṇassa ruhaṇato bāhiraparibhogatthampi sace anupasampannehi dinnaṃ gaṇhāti, paṭiggahitamevā’’ti <pb ed="M" n="1.0216" /> vadanti. Evaṃ sati idha bāhiraparibhogatthaṃ anupasampannena dinnaṃ gahetvā pariharantassa sannidhipaccayā āpatti vattabbā siyā. ‘‘Na hi taṃ paribhogatthāya pariharantī’’ti ca na vattabbaṃ, tasmā bāhiraparibhogatthaṃ gahitaṃ paṭiggahitaṃ nāma na hotīti veditabbaṃ.</p>

<p rend="bodytext">Yadi evaṃ pañcasu paṭiggahaṇaṅgesu ‘‘paribhogatthāyā’’ti visesanaṃ vattabbanti? Na vattabbaṃ. Paṭiggahaṇañhi paribhogatthameva hotīti ‘‘paribhogatthāyā’’ti visuṃ avatvā ‘‘tañce bhikkhu kāyena vā kāyapaṭibaddhena vā paṭiggaṇhātī’’ti ettakameva vuttaṃ. Apare pana ‘‘satipi <pb ed="V" n="1.0164" /> paṭiggahaṇe ‘na hi taṃ paribhogatthāya pariharantī’ti idha aparibhogatthāya pariharaṇe anāpatti vuttā’’ti vadanti. Tena ca paṭiggahaṇaṅgesu pañcasu samiddhesu ajjhoharitukāmatāya gahitameva paṭiggahitaṃ nāma hoti ajjhoharitabbesuyeva paṭiggahaṇassa anuññātattāti dasseti. Tathā bāhiraparibhogatthāya gahetvā ṭhapitatelādiṃ ajjhoharitukāmatāya sati paṭiggahetvā paribhuñjituṃ vaṭṭatīti dasseti. <hi rend="bold">Udukkhalamusalādīni khīyantī</hi>ti ettha udukkhalamusalānaṃ khayena pisitakoṭṭitabhesajjesu sace āgantukavaṇṇo paññāyati, na vaṭṭati. <hi rend="bold">Suddhaṃ udakaṃ hotī</hi>ti rukkhasākhādīhi gaḷitvā patanaudakaṃ sandhāya vuttaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="109"><hi rend="paranum">109</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Patto vāssa paṭiggahetabbo</hi>ti etthāpi pattagataṃ chupitvā dentassa hatthe laggena āmisena dosābhāvatthaṃ pattapaṭiggahaṇanti abbhantaraparibhogatthameva pattapaṭiggahaṇaṃ veditabbaṃ. <hi rend="bold">Yaṃ sāmaṇerassa patte patati…pe… paṭiggahaṇaṃ na vijahatī</hi>ti ettha punappunaṃ gaṇhantassa attano patte pakkhittameva attano santakanti sanniṭṭhānakaraṇato hatthagataṃ paṭiggahaṇaṃ na vijahati. Paricchinditvā dinnaṃ pana gaṇhantassa gahaṇasamayeyeva attano santakanti sanniṭṭhānassa katattā <pb ed="M" n="1.0217" /> hatthagataṃ paṭiggahaṇaṃ vijahati. <hi rend="bold">Kesañci atthāya bhattaṃ pakkhipatī</hi>ti ettha anupasampannassa atthāya pakkhipantepi āgantvā gaṇhissatīti sayameva pakkhipitvā ṭhapanato paṭiggahaṇaṃ na vijahati. Anupasampannassa hatthe pakkhittaṃ pana anupasampanneneva ṭhapitaṃ nāma hotīti paṭiggahaṇaṃ vijahati pariccattabhāvato. Tena vuttaṃ <hi rend="bold">‘‘sāmaṇera…pe… pariccattattā’’</hi>ti. <hi rend="bold">Kesañcī</hi>tiādīsu anupasampannānaṃ atthāya katthaci ṭhapiyamānampi hatthato muttamatte eva paṭiggahaṇaṃ na vijahati, atha kho bhājane patitameva paṭiggahaṇaṃ vijahati. Bhājanañca bhikkhunā punadivasatthāya apekkhitamevāti taggatampi āmisaṃ duddhotapattagataṃ viya paṭiggahaṇaṃ vijahatīti saṅkāya ‘‘sāmaṇerassa hatthe pakkhipitabba’’nti vuttanti veditabbaṃ. Īdisesu hi yutti na gavesitabbā, vuttanayeneva paṭipajjitabbaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="110"><hi rend="paranum">110</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Pattagatā yāgū</hi>ti iminā pattamukhavaṭṭiyā phuṭṭhepi kuṭe yāgu paṭiggahitā, uggahitā vā na hoti bhikkhuno anicchāya phuṭṭhattāti dasseti. <hi rend="bold">Āropetī</hi>ti hatthaṃ phusāpeti. <hi rend="bold">Paṭiggahaṇūpagaṃ bhāraṃ</hi> nāma thāmamajjhimassa purisassa ukkhepārahaṃ. Kiñcāpi avissajjetvāva aññena hatthena pidahantassa doso natthi, tathāpi na pidahitabbanti aṭṭhakathāpamāṇeneva gahetabbaṃ. Vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. pācittiya 2.265) pana <hi rend="bold">‘‘na</hi><pb ed="V" n="1.0165" /><hi rend="bold">pidahitabba</hi>nti hatthato muttaṃ sandhāya vuttaṃ, hatthagataṃ pana itarena hatthena pidahato, hatthato muttampi vā aphusitvā upari pidhānaṃ pātentassa na doso’’ti vuttaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="111"><hi rend="paranum">111</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Paṭiggaṇhātī</hi>ti chāyatthāya upari dhāriyamānā mahāsākhā yena kenaci chijjeyya, tattha laggarajaṃ mukhe pāteyya vāti kappiyaṃ kārāpetvā paṭiggaṇhāti.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Macchikavāraṇattha</hi>nti <pb ed="M" n="1.0218" /> ettha ‘‘sacepi sākhāya laggarajaṃ patte patati, sukhena paribhuñjituṃ sakkāti sākhāya paṭiggahitattā abbhantaraparibhogatthamevidha paṭiggahaṇanti mūlapaṭiggahaṇameva vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Apare pana ‘‘macchikavāraṇatthanti vacanamattaṃ gahetvā bāhiraparibhogatthaṃ gahita’’nti vadanti. <hi rend="bold">Kuṇḍake</hi>ti mahāghaṭe. <hi rend="bold">Tasmimpī</hi>ti cāṭighaṭepi. <hi rend="bold">Anupasampannaṃ gāhāpetvā</hi>ti tameva ajjhoharaṇīyaṃ bhaṇḍaṃ anupasampannena gāhāpetvā.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Therassa pattaṃ dutiyattherassā</hi>ti ‘‘therassa pattaṃ mayhaṃ dethā’’ti tena attano pariccajāpetvā dutiyattherassa deti. <hi rend="bold">Tuyhaṃ yāguṃ mayhaṃ dehī</hi>ti ettha evaṃ vatvā sāmaṇerassa pattaṃ gahetvā attanopi pattaṃ tassa deti. <hi rend="bold">Ettha panā</hi>ti ‘‘paṇḍito sāmaṇero’’tiādipattaparivattanakathāyaṃ. <hi rend="bold">Kāraṇaṃ upaparikkhitabba</hi>nti yathā mātuādīnaṃ telādīni haranto tathārūpe kicce anupasampannena aparivattetvāva paribhuñjituṃ labhati, evamidha pattaparivattanaṃ akatvā paribhuñjituṃ kasmā na labhatīti kāraṇaṃ vīmaṃsitabbanti attho. Ettha pana ‘‘sāmaṇerehi gahitataṇḍulesu parikkhīṇesu avassaṃ amhākaṃ sāmaṇerā saṅgahaṃ karontīti cittuppatti sambhavati, tasmā taṃ parivattetvāva paribhuñjitabbaṃ. Mātāpitūnaṃ atthāya pana chāyatthāya vā gahaṇe paribhogāsā natthi, tasmā taṃ vaṭṭatī’’ti kāraṇaṃ vadanti. Teneva ācariyabuddhadattattherenapi vuttaṃ –</p>

<p rend="gatha1">‘‘Mātāpitūnamatthāya, telādiṃ haratopi ca;</p>

<p rend="gathalast">Sākhaṃ chāyādiatthāya, imassa na visesatā.</p>

<p rend="gatha1">‘‘Tasmā hissa visesassa, cintetabbaṃ tu kāraṇaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Tassa sālayabhāvaṃ tu, visesaṃ takkayāmaha’’nti.</p>

<p rend="bodytext">Idamevettha <pb ed="M" n="1.0219" /><pb ed="V" n="1.0166" /> yuttataraṃ avassaṃ tathāvidhavitakkuppattiyā sambhavato. Na hi sakkā ettha vitakkaṃ sodhetunti. Mātādīnaṃ atthāya haraṇe pana nāvassaṃ tathāvidhavitakkuppattīti sakkā vitakkaṃ sodhetuṃ. Yattha hi vitakkaṃ sodhetuṃ sakkā, tattha nevatthi doso. Teneva vakkhati ‘‘sace pana sakkoti vitakkaṃ sodhetuṃ, tato laddhaṃ khāditumpi vaṭṭatī’’ti. Vimativinodaniyaṃ (vi. vi. ṭī. pācittiya 2.265) pana <hi rend="bold">‘‘ettha panā</hi>ti pattaparivattane. <hi rend="bold">Kāraṇa</hi>nti ettha yathā sāmaṇerā ito amhākampi dentīti vitakko uppajjati, na tathā aññatthāti kāraṇaṃ vadanti, tañca yuttaṃ. Yassa pana tādiso vitakko natthi, tena aparivattetvāpi bhuñjituṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ.</p>

<p rend="bodytext" n="112"><hi rend="paranum">112</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Niccāletu</hi>nti cāletvā pāsāṇasakkharādiapanayanaṃ kātuṃ. <hi rend="bold">Uddhanaṃ āropetabba</hi>nti anaggikaṃ uddhanaṃ sandhāya vuttaṃ. Uddhane paccamānassa āluḷane upari apakkataṇḍulā heṭṭhā pavisitvā paccantīti āha <hi rend="bold">‘‘sāmaṃpākañceva hotī’’</hi>ti.</p>

<p rend="bodytext" n="113"><hi rend="paranum">113</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Ādhārake patto ṭhapito</hi>ti appaṭiggahitāmiso patto puna paṭiggahaṇatthāya ṭhapito. <hi rend="bold">Cāletī</hi>ti vinā kāraṇaṃ cāleti, satipi kāraṇe bhikkhūnaṃ paribhogārahaṃ cāletuṃ na vaṭṭati. Kiñcāpi ‘‘anujānāmi, bhikkhave, amanussikābādhe āmakamaṃsaṃ āmakalohita’’nti (mahāva. 264) tādise ābādhe attano atthāya āmakamaṃsapaṭiggahaṇaṃ anuññātaṃ, ‘‘āmakamaṃsapaṭiggahaṇā paṭivirato hotī’’ti (dī. ni. 1.10, 194) ca sāmaññato paṭikkhittaṃ, tathāpi attano, aññassa vā bhikkhuno atthāya aggahitattā <hi rend="bold">‘‘sīhavighāsādiṃ…pe… vaṭṭatī’’</hi>ti vuttaṃ. <hi rend="bold">Sakkoti vitakkaṃ sodhetu</hi>nti ‘‘mayhampi detī’’ti vitakkassa anuppannabhāvaṃ sallakkhetuṃ sakkoti <pb ed="M" n="1.0220" />, ‘‘sāmaṇerassa dassāmī’’ti suddhacittena mayā gahitanti vā sallakkhetuṃ sakkoti. <hi rend="bold">Sace pana mūlepi paṭiggahitaṃ hotī</hi>ti ettha ‘‘gahetvā gate mayhampi dadeyyunti saññāya sace paṭiggahitaṃ hotī’’ti vadanti.</p>

<p rend="bodytext" n="114"><hi rend="paranum">114</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Koṭṭhāse karotī</hi>ti ‘‘bhikkhū sāmaṇerā ca attano attano abhirucitaṃ koṭṭhāsaṃ gaṇhantū’’ti sabbesaṃ samake koṭṭhāse karoti. <hi rend="bold">Gahitāvasesa</hi>nti sāmaṇerehi gahitakoṭṭhāsato avasesaṃ. <hi rend="bold">Gaṇhitvā</hi>ti ‘‘mayhaṃ idaṃ gaṇhissāmī’’ti gahetvā. Idha <hi rend="bold">gahitāvasesaṃ</hi> nāma tena gaṇhitvā puna ṭhapitaṃ.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Paṭiggahetvā</hi>ti <pb ed="V" n="1.0167" /> tadahu paṭiggahetvā. Teneva <hi rend="bold">‘‘yāvakālikena yāvajīvikasaṃsagge doso natthī’’</hi>ti vuttaṃ. Sace pana purimadivase paṭiggahetvā ṭhapitā hoti, sāmisena mukhena tassā vaṭṭiyā dhūmaṃ pivituṃ na vaṭṭati. <hi rend="bold">Samuddodakenā</hi>ti appaṭiggahitasamuddodakena.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Himakarakā</hi> nāma kadāci vassodakena saha patanakā pāsāṇalekhā viya ghanībhūtā udakavisesā, tesu paṭiggahaṇakiccaṃ natthi. Tenāha <hi rend="bold">‘‘udakagatikā evā’’</hi>ti. Yasmā katakaṭṭhi udakaṃ pasādetvā visuṃ tiṭṭhati, tasmā <hi rend="bold">‘‘abbohārika’’</hi>nti vuttaṃ. Iminā appaṭiggahitāpattīhi abbohārikaṃ, vikālabhojanāpattīhipi abbohārikanti dasseti. <hi rend="bold">Laggatī</hi>ti sukkhe mukhe ca hatthe ca mattikāvaṇṇaṃ dassentaṃ laggati. <hi rend="bold">Bahala</hi>nti hatthamukhesu alagganakampi paṭiggahetabbaṃ.</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">Vāsamatta</hi>nti reṇukhīrābhāvaṃ dasseti. <hi rend="bold">Pānīyaṃ gahetvā</hi>ti attanoyeva atthāya gahetvā. Sace pana pītāvasesakaṃ tattheva ākirissāmīti gaṇhāti, puna paṭiggahaṇakiccaṃ <pb ed="M" n="1.0221" /> natthi. <hi rend="bold">Ākirati, paṭiggahetabba</hi>nti puppharasassa paññāyanato vuttaṃ. <hi rend="bold">Vikkhambhetvā</hi>ti viyūhitvā, apanetvāti attho.</p>

<p rend="bodytext" n="115"><hi rend="paranum">115</hi><hi rend="dot">.</hi><hi rend="bold">Mahābhūtesū</hi>ti pāṇasarīrasannissitesu pathavīādimahābhūtesu. <hi rend="bold">Sabbaṃ vaṭṭatī</hi>ti attano paresañca sarīrasannissitaṃ sabbaṃ vaṭṭati, akappiyamaṃsānulomatāya thullaccayādiṃ na janetīti adhippāyo. <hi rend="bold">Patatī</hi>ti attano sarīrato chijjitvā patati. ‘‘Rukkhato chinditvā’’ti vuttattā mattikatthāya pathaviṃ khaṇituṃ, aññampi yaṃ kiñci mūlapaṇṇādivisabhesajjaṃ chinditvā chārikaṃ akatvāpi appaṭiggahitampi paribhuñjituṃ vaṭṭatīti daṭṭhabbaṃ.</p>

<p rend="centre">Iti vinayasaṅgahasaṃvaṇṇanābhūte vinayālaṅkāre</p>

<p rend="centre">Paṭiggahaṇavinicchayakathālaṅkāro nāma</p>

<p rend="centre">Vīsatimo paricchedo.</p>
</body>
<back></back>
</text>
</TEI>
